HNI 26-3
CHƯƠNG 7: TỰ DO Ý CHÍ VÀ ĐỊNH MỆNH
Có lẽ không có câu hỏi nào khiến con người bối rối hơn câu hỏi này:
Cuộc đời ta do ta quyết định, hay đã được định sẵn từ trước?
Nếu mọi thứ đã được định mệnh sắp đặt, vậy nỗ lực để làm gì?
Nếu mọi thứ hoàn toàn do ta quyết định, vậy tại sao có những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát?
Hai cực này đã tồn tại hàng nghìn năm trong triết học, tôn giáo và đời sống thường ngày. Người tin vào định mệnh cho rằng mọi thứ đã có kịch bản. Người tin vào tự do ý chí cho rằng con người là tác giả của cuộc đời mình.
Nhưng sự thật có thể không nằm ở một phía.
Sự thật có thể nằm ở sự giao thoa giữa hai điều tưởng như đối lập.
1. CẢM GIÁC BỊ “SẮP ĐẶT”
Trong đời, ai cũng từng có những khoảnh khắc như thế này:
Gặp một người đúng lúc đến kỳ lạ
Bỏ lỡ một cơ hội chỉ vì một quyết định rất nhỏ
Một biến cố bất ngờ làm thay đổi cả cuộc đời
Những khoảnh khắc ấy khiến ta tự hỏi:
Liệu mọi thứ đã được viết sẵn?
Có những con đường ta không hề chủ động chọn, nhưng lại bị đẩy vào.
Có những hoàn cảnh ta không mong muốn, nhưng vẫn phải trải qua.
Chúng ta không chọn nơi mình sinh ra.
Không chọn gia đình, thời đại, hay môi trường ban đầu.
Ngay từ khi bắt đầu cuộc đời, ta đã đứng trong một “bối cảnh” có sẵn.
Điều đó khiến nhiều người tin rằng:
Định mệnh tồn tại.
2. CẢM GIÁC ĐƯỢC “LỰA CHỌN”
Nhưng mặt khác, ta cũng trải nghiệm điều ngược lại mỗi ngày.
Ta chọn học hay bỏ học.
Ta chọn yêu hay rời đi.
Ta chọn kiên trì hay từ bỏ.
Những quyết định này tạo ra những kết quả khác nhau rõ rệt.
Hai người cùng xuất phát điểm có thể đi về hai hướng hoàn toàn khác.
Hai người cùng gặp khó khăn có thể có hai cuộc đời trái ngược.
Điều đó khiến nhiều người tin rằng:
Tự do ý chí tồn tại.
3. SAI LẦM KHI CHỌN MỘT TRONG HAI
Con người thường thích câu trả lời đơn giản.
Vì vậy ta muốn chọn một trong hai:
Hoặc mọi thứ đã định sẵn
Hoặc mọi thứ hoàn toàn do ta quyết định
Nhưng cuộc sống hiếm khi đơn giản như vậy.
Nếu tất cả đã định sẵn → nỗ lực trở nên vô nghĩa.
Nếu tất cả do ta quyết định → hoàn cảnh trở nên vô nghĩa.
Thực tế cho thấy cả hai đều có vai trò.
Cuộc đời không phải là một đường thẳng đã vẽ sẵn.
Nhưng cũng không phải là một trang giấy trắng hoàn toàn.
CHƯƠNG 7: TỰ DO Ý CHÍ VÀ ĐỊNH MỆNH
Có lẽ không có câu hỏi nào khiến con người bối rối hơn câu hỏi này:
Cuộc đời ta do ta quyết định, hay đã được định sẵn từ trước?
Nếu mọi thứ đã được định mệnh sắp đặt, vậy nỗ lực để làm gì?
Nếu mọi thứ hoàn toàn do ta quyết định, vậy tại sao có những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát?
Hai cực này đã tồn tại hàng nghìn năm trong triết học, tôn giáo và đời sống thường ngày. Người tin vào định mệnh cho rằng mọi thứ đã có kịch bản. Người tin vào tự do ý chí cho rằng con người là tác giả của cuộc đời mình.
Nhưng sự thật có thể không nằm ở một phía.
Sự thật có thể nằm ở sự giao thoa giữa hai điều tưởng như đối lập.
1. CẢM GIÁC BỊ “SẮP ĐẶT”
Trong đời, ai cũng từng có những khoảnh khắc như thế này:
Gặp một người đúng lúc đến kỳ lạ
Bỏ lỡ một cơ hội chỉ vì một quyết định rất nhỏ
Một biến cố bất ngờ làm thay đổi cả cuộc đời
Những khoảnh khắc ấy khiến ta tự hỏi:
Liệu mọi thứ đã được viết sẵn?
Có những con đường ta không hề chủ động chọn, nhưng lại bị đẩy vào.
Có những hoàn cảnh ta không mong muốn, nhưng vẫn phải trải qua.
Chúng ta không chọn nơi mình sinh ra.
Không chọn gia đình, thời đại, hay môi trường ban đầu.
Ngay từ khi bắt đầu cuộc đời, ta đã đứng trong một “bối cảnh” có sẵn.
Điều đó khiến nhiều người tin rằng:
Định mệnh tồn tại.
2. CẢM GIÁC ĐƯỢC “LỰA CHỌN”
Nhưng mặt khác, ta cũng trải nghiệm điều ngược lại mỗi ngày.
Ta chọn học hay bỏ học.
Ta chọn yêu hay rời đi.
Ta chọn kiên trì hay từ bỏ.
Những quyết định này tạo ra những kết quả khác nhau rõ rệt.
Hai người cùng xuất phát điểm có thể đi về hai hướng hoàn toàn khác.
Hai người cùng gặp khó khăn có thể có hai cuộc đời trái ngược.
Điều đó khiến nhiều người tin rằng:
Tự do ý chí tồn tại.
3. SAI LẦM KHI CHỌN MỘT TRONG HAI
Con người thường thích câu trả lời đơn giản.
Vì vậy ta muốn chọn một trong hai:
Hoặc mọi thứ đã định sẵn
Hoặc mọi thứ hoàn toàn do ta quyết định
Nhưng cuộc sống hiếm khi đơn giản như vậy.
Nếu tất cả đã định sẵn → nỗ lực trở nên vô nghĩa.
Nếu tất cả do ta quyết định → hoàn cảnh trở nên vô nghĩa.
Thực tế cho thấy cả hai đều có vai trò.
Cuộc đời không phải là một đường thẳng đã vẽ sẵn.
Nhưng cũng không phải là một trang giấy trắng hoàn toàn.
HNI 26-3
CHƯƠNG 7: TỰ DO Ý CHÍ VÀ ĐỊNH MỆNH
Có lẽ không có câu hỏi nào khiến con người bối rối hơn câu hỏi này:
Cuộc đời ta do ta quyết định, hay đã được định sẵn từ trước?
Nếu mọi thứ đã được định mệnh sắp đặt, vậy nỗ lực để làm gì?
Nếu mọi thứ hoàn toàn do ta quyết định, vậy tại sao có những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát?
Hai cực này đã tồn tại hàng nghìn năm trong triết học, tôn giáo và đời sống thường ngày. Người tin vào định mệnh cho rằng mọi thứ đã có kịch bản. Người tin vào tự do ý chí cho rằng con người là tác giả của cuộc đời mình.
Nhưng sự thật có thể không nằm ở một phía.
Sự thật có thể nằm ở sự giao thoa giữa hai điều tưởng như đối lập.
1. CẢM GIÁC BỊ “SẮP ĐẶT”
Trong đời, ai cũng từng có những khoảnh khắc như thế này:
Gặp một người đúng lúc đến kỳ lạ
Bỏ lỡ một cơ hội chỉ vì một quyết định rất nhỏ
Một biến cố bất ngờ làm thay đổi cả cuộc đời
Những khoảnh khắc ấy khiến ta tự hỏi:
Liệu mọi thứ đã được viết sẵn?
Có những con đường ta không hề chủ động chọn, nhưng lại bị đẩy vào.
Có những hoàn cảnh ta không mong muốn, nhưng vẫn phải trải qua.
Chúng ta không chọn nơi mình sinh ra.
Không chọn gia đình, thời đại, hay môi trường ban đầu.
Ngay từ khi bắt đầu cuộc đời, ta đã đứng trong một “bối cảnh” có sẵn.
Điều đó khiến nhiều người tin rằng:
Định mệnh tồn tại.
2. CẢM GIÁC ĐƯỢC “LỰA CHỌN”
Nhưng mặt khác, ta cũng trải nghiệm điều ngược lại mỗi ngày.
Ta chọn học hay bỏ học.
Ta chọn yêu hay rời đi.
Ta chọn kiên trì hay từ bỏ.
Những quyết định này tạo ra những kết quả khác nhau rõ rệt.
Hai người cùng xuất phát điểm có thể đi về hai hướng hoàn toàn khác.
Hai người cùng gặp khó khăn có thể có hai cuộc đời trái ngược.
Điều đó khiến nhiều người tin rằng:
Tự do ý chí tồn tại.
3. SAI LẦM KHI CHỌN MỘT TRONG HAI
Con người thường thích câu trả lời đơn giản.
Vì vậy ta muốn chọn một trong hai:
Hoặc mọi thứ đã định sẵn
Hoặc mọi thứ hoàn toàn do ta quyết định
Nhưng cuộc sống hiếm khi đơn giản như vậy.
Nếu tất cả đã định sẵn → nỗ lực trở nên vô nghĩa.
Nếu tất cả do ta quyết định → hoàn cảnh trở nên vô nghĩa.
Thực tế cho thấy cả hai đều có vai trò.
Cuộc đời không phải là một đường thẳng đã vẽ sẵn.
Nhưng cũng không phải là một trang giấy trắng hoàn toàn.
Vietnam