HNI 28-3
BÀI THƠ MINH HỌA CHƯƠNG 24

Con người mở mắt nhìn đời
Thấy muôn sự vật rạng ngời trước ta
Hỏi rằng thế giới bao la
Có do nhân quả hay là hư không

Từ xưa triết học phương Tây
Bao người tranh luận đêm ngày chưa xong
Có người tin chắc trong lòng
Nhân là nguồn gốc của dòng thời gian

Có người nghi hoặc hoang mang
Bảo rằng ta chỉ thấy toàn nối nhau
Lửa kia đun nước sôi mau
Chứ đâu thấy được nguyên nhân tận cùng

Thế rồi một bậc anh hùng
Đứng lên khai mở con đường trí tri
Hỏi rằng ta thấy được gì
Khi ta nhìn ngắm muôn bề thế gian

Không gian như chiếc khung vàng
Thời gian dòng chảy mênh mang vô bờ
Tâm trí chẳng phải tờ mơ
Mà mang khuôn mẫu dựng cơ trật tự

Nhân quả chẳng ở xa xưa
Nằm trong nhận thức từ thuở ta sinh
Tựa như ngữ pháp của mình
Giúp cho trải nghiệm thành hình rõ ràng

Nếu không có nó sẵn mang
Thế gian chỉ khối hỗn mang vô hình
Khoa học chẳng thể khai sinh
Tri thức sụp đổ, niềm tin nhạt nhòa

Bởi nên lý trí sinh ra
Áp khuôn trật tự lên hòa thế gian
Ta không bị ép hoàn toàn
Mà cùng kiến tạo muôn vàn trải nghiệm

Thế giới hiện tượng dịu êm
Là nơi nhân quả ngày đêm vận hành
Nhưng nơi sâu thẳm vô hình
Vẫn còn tự do lung linh sáng ngời

Con người vừa sống trong đời
Vừa mang trách nhiệm của người tự do
Hành động chẳng bởi thưởng cho
Mà vì điều đúng phải lo giữ gìn

Đạo đức thắp sáng niềm tin
Không do kết quả mà từ nghĩa tâm
Nhân quả như chiếc cầu thầm
Nối khoa học với lương tâm con người

Hiểu rồi ta sẽ mỉm cười
Biết mình không phải nạn đời cuốn đi
Mà là chủ thể tư duy
Đồng xây thế giới diệu kỳ quanh ta

Hành trình tri thức mở ra
Nhân quả vẫn sáng như là sao đêm.