HNI 28-8

CHƯƠNG 4. SỨC KHỎE BẮT ĐẦU TỪ THÓI QUEN

 

NHỮNG ĐIỀU NHỎ LÀM NÊN MỘT CUỘC ĐỜI KHỎE MẠNH

 

Có một sự thật rất đơn giản nhưng nhiều người thường quên:

 

Sức khỏe của chúng ta được tạo nên không chỉ bởi những việc lớn, mà chủ yếu bởi những việc nhỏ được lặp lại mỗi ngày.

 

Một ngày ăn nhiều rau hơn một chút.

Một ngày đi bộ thêm vài phút, Một tối đi ngủ sớm hơn.

Một lần đứng dậy sau thời gian dài ngồi làm việc. Một bữa ăn bớt mặn.

Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng hơn.

Một lần đặt điện thoại xuống để nghỉ ngơi.

 

Những việc ấy nhìn qua dường như chẳng có gì đặc biệt.

 

Nhưng nếu được lặp lại hàng trăm ngày, hàng nghìn ngày, chúng sẽ trở thành thói quen. Và chính những thói quen ấy góp phần tạo nên lối sống của mỗi người.

 

Sức khỏe không thay đổi chỉ sau một đêm.

 

Nó được xây dựng từng ngày.

 

1. THÓI QUEN LÀ GÌ?

 

Thói quen là một hành động hoặc cách ứng xử được lặp đi lặp lại đến mức chúng ta thực hiện gần như tự nhiên.

 

Buổi sáng thức dậy, nhiều người lập tức cầm điện thoại.

 

Sau bữa ăn, có người quen uống một loại đồ uống nhất định.

 

Ngồi làm việc một lúc, có người đứng lên đi lại.

 

Đến giờ ngủ, có người tự động tắt thiết bị và lên giường.

 

Những hành động này được lặp lại nhiều lần và dần trở thành một phần của cuộc sống.

 

Điều đáng nói là thói quen có thể tốt hoặc chưa tốt.

 

Nếu chúng ta hình thành thói quen vận động, ăn uống cân bằng, ngủ nghỉ hợp lý và giữ vệ sinh, những hành động đó có thể hỗ trợ sức khỏe.

 

Ngược lại, nếu thường xuyên thiếu ngủ, ít vận động, ăn uống mất cân bằng hoặc sử dụng các chất có hại, những thói quen đó có thể tạo ra những ảnh hưởng không mong muốn theo thời gian.

 

Vì vậy, muốn thay đổi sức khỏe, một trong những nơi nên bắt đầu chính là thay đổi những gì chúng ta làm mỗi ngày.

 

2. VÌ SAO NHỮNG VIỆC NHỎ LẠI QUAN TRỌNG?

 

Hãy tưởng tượng một người muốn cải thiện sức khỏe.

 

Ngày đầu tiên, họ quyết tâm tập luyện hai giờ, ăn kiêng nghiêm ngặt và thay đổi toàn bộ sinh hoạt.

 

Ngày thứ hai vẫn cố gắng.

 

Ngày thứ ba bắt đầu mệt.

 

Một tuần sau, kế hoạch bị bỏ dở.

 

Trong khi đó, một người khác chỉ đặt mục tiêu:

 

“Mỗi ngày tôi đi bộ thêm 15 phút.”

 

“Mỗi ngày tôi ăn thêm một phần rau.”

 

“Tôi cố gắng giữ giờ ngủ ổn định hơn.”

 

“Tôi đứng dậy vận động sau những khoảng thời gian ngồi lâu.”

 

Những thay đổi ấy có vẻ nhỏ, nhưng có lợi thế rất lớn:

 

Chúng dễ bắt đầu và dễ duy trì hơn.

 

Khi một hành động được lặp lại đều đặn, nó có cơ hội trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống.

 

Đó là lý do chúng ta không nên coi thường những việc nhỏ.

 

Một bước chân không tạo nên một hành trình.

 

Nhưng hàng nghìn bước chân có thể đưa chúng ta đi rất xa.

 

3. ĐỪNG CHỜ CÓ ĐỘNG LỰC MỚI BẮT ĐẦU

 

Nhiều người nói:

 

“Bao giờ có thời gian tôi sẽ tập thể dục.”

 

“Khi công việc bớt bận tôi sẽ ăn uống khoa học.”

 

“Đầu tháng sau tôi sẽ bắt đầu.”

 

Nhưng cuộc sống hiếm khi tự nhiên trở nên rảnh rỗi.

 

Nếu chỉ chờ có động lực, chúng ta có thể chờ rất lâu.

 

Thay vào đó, hãy xây dựng một hành động nhỏ đến mức mình có thể thực hiện ngay cả trong ngày bận rộn.

 

Không có một giờ để tập?

 

Hãy bắt đầu bằng vài phút vận động phù hợp.

 

Không có thời gian nấu một bữa ăn cầu kỳ?

 

Hãy bắt đầu bằng việc lựa chọn thực phẩm đa dạng và phù hợp hơn trong khả năng của mình.

 

Không thể thay đổi toàn bộ giờ ngủ ngay lập tức?

 

Hãy thử giảm dần thời gian sử dụng thiết bị trước khi ngủ và tạo một giờ đi ngủ ổn định hơn.

 

Mục tiêu đầu tiên không phải là hoàn hảo.

 

Mục tiêu đầu tiên là bắt đầu.

 

4. MỘT THÓI QUEN TỐT NÊN GẮN VỚI MỘT VIỆC QUEN THUỘC

 

Một cách đơn giản để hình thành thói quen là gắn hành động mới với một việc chúng ta vốn đã làm hàng ngày.

 

Sau khi thức dậy → uống nước theo nhu cầu.

 

Sau bữa ăn → đi lại nhẹ nhàng thay vì ngồi ngay một chỗ trong thời gian dài.

 

Sau một khoảng thời gian làm việc → đứng dậy, thay đổi tư thế và vận động.

 

Trước giờ ngủ → giảm ánh sáng và hạn chế những hoạt động khiến đầu óc quá tỉnh táo.

 

Khi đi chợ → kiểm tra danh sách trước khi mua.

 

Khi ăn → chú ý đến khẩu phần và tốc độ ăn.

 

Những “điểm nối” quen thuộc giúp hành động mới dễ nhớ hơn.

 

Quan trọng là không biến nó thành một nhiệm vụ quá nặng nề.

 

Thói quen tốt cần phù hợp với cuộc sống thật.

 

5. MÔI TRƯỜNG CŨNG TẠO RA THÓI QUEN

 

Không phải lúc nào chúng ta cũng thiếu ý chí.

 

Đôi khi môi trường xung quanh khiến một thói quen trở nên dễ hoặc khó thực hiện.

 

Nếu đồ ăn nhiều đường luôn đặt ngay trước mắt, chúng ta dễ lựa chọn nó.

 

Nếu bàn làm việc khiến chúng ta ngồi liên tục nhiều giờ, chúng ta dễ quên vận động.

 

Nếu điện thoại luôn ở bên cạnh giường, chúng ta dễ tiếp tục sử dụng trước khi ngủ.

 

Vì vậy, thay vì chỉ nói:

 

“Tôi phải có ý chí hơn!”

 

hãy thử thay đổi môi trường.

 

Để thực phẩm phù hợp ở nơi dễ nhìn thấy.

 

Chuẩn bị sẵn giày để đi bộ.

 

Đặt lời nhắc đứng dậy vận động.

 

Để điện thoại xa giường nếu điều đó giúp hạn chế việc sử dụng vào ban đêm.

 

Thiết kế môi trường tốt có thể giúp chúng ta thực hiện lựa chọn tốt dễ dàng hơn.

 

6. THÓI QUEN ĂN UỐNG BẮT ĐẦU TỪ ĐI CHỢ

 

Sức khỏe của một bữa ăn nhiều khi được quyết định từ trước khi chúng ta ngồi vào bàn.

 

Nó bắt đầu ngay từ lúc đi chợ.

 

Nếu giỏ hàng có nhiều thực phẩm đa dạng, rau quả, nguồn protein phù hợp và những lựa chọn ít qua chế biến hơn, chúng ta sẽ có nhiều cơ hội chuẩn bị bữa ăn cân bằng.

 

Ngược lại, nếu mua quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều đường, muối hoặc chất béo, chúng ta có thể dễ dàng sử dụng chúng thường xuyên.

 

Đi chợ vì thế cũng là một thói quen sức khỏe.

 

Hãy tập:

 

Lên danh sách trước khi đi.

 

Đọc thông tin trên nhãn khi cần.

 

Quan tâm đến nguồn gốc và điều kiện bảo quản.

 

Mua lượng phù hợp để tránh lãng phí.

 

Đa dạng hóa thực phẩm.

 

Không mua chỉ vì quảng cáo hoặc vì đang giảm giá.

 

Một chiếc giỏ đi chợ được lựa chọn có ý thức có thể trở thành bước đầu tiên của một bữa ăn tốt hơn.

 

7. THÓI QUEN VẬN ĐỘNG KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI PHỨC TẠP

 

Vận động là một phần quan trọng của lối sống lành mạnh.

 

Nhưng không phải ai cũng có thời gian hoặc điều kiện đến phòng tập.

 

Điều quan trọng là tìm hình thức vận động phù hợp với khả năng và tình trạng sức khỏe.

 

Đi bộ.

 

Làm việc nhà.

 

Làm vườn.

 

Đạp xe.

 

Các bài tập tăng cường cơ bắp phù hợp.

 

Các hoạt động thể chất yêu thích.

 

Với người có bệnh hoặc hạn chế vận động, việc lựa chọn hình thức và mức độ vận động nên được cân nhắc phù hợp, và khi cần có sự hướng dẫn của chuyên gia.

 

Đừng nghĩ:

 

“Không tập được một giờ thì thôi.”

 

Hãy nghĩ:

 

“Hôm nay tôi có thể vận động thêm một chút nào không?”

 

8. THÓI QUEN NGỦ CŨNG LÀ MỘT HÌNH THỨC CHĂM SÓC SỨC KHỎE

 

Nhiều người sẵn sàng hy sinh giấc ngủ để hoàn thành công việc.

 

Nhưng cơ thể cần thời gian nghỉ ngơi.

 

Một lịch ngủ tương đối ổn định, môi trường ngủ phù hợp và thói quen thư giãn trước giờ ngủ có thể giúp tạo điều kiện tốt hơn cho giấc ngủ.

 

Hãy xem giờ ngủ như một cuộc hẹn quan trọng.

 

Không phải ngày nào cũng thực hiện hoàn hảo.

 

Nhưng cần có ý thức bảo vệ nó.

 

Bởi ngày mai muốn có năng lượng, hôm nay cần biết nghỉ ngơi.

 

9. ĐỪNG BIẾN THAY ĐỔI THÀNH ÁP LỰC

 

Một trong những lý do khiến nhiều người bỏ cuộc là đặt mục tiêu quá lớn.

 

Họ nghĩ rằng từ ngày mai mình phải:

 

Ăn hoàn toàn “sạch”.

 

Tập luyện mỗi ngày.

 

Không bao giờ ăn món yêu thích.

 

Không được ngủ muộn.

 

Không được mắc sai lầm.

 

Cách suy nghĩ ấy dễ tạo áp lực.

 

Thực tế, cuộc sống luôn có những ngày bận rộn, những bữa ăn ngoài, những chuyến đi, những ngày mệt mỏi.

 

Một ngày chưa thực hiện tốt không có nghĩa là mọi nỗ lực trước đó trở nên vô ích.

 

Đừng bỏ cả hành trình chỉ vì một ngày chưa hoàn hảo.

 

Hãy quay lại với thói quen tốt ở cơ hội tiếp theo.

 

10. TỪ THÓI QUEN CÁ NHÂN ĐẾN VĂN HÓA GIA ĐÌNH

 

Một thói quen tốt sẽ có giá trị lớn hơn khi được chia sẻ.

 

Cha mẹ cùng con đi bộ.

 

Gia đình cùng chuẩn bị bữa ăn.

 

Các thành viên cùng giữ căn nhà sạch sẽ.

 

Cả nhà cùng hạn chế sử dụng điện thoại trong bữa cơm.

 

Mọi người cùng nhắc nhau nghỉ ngơi và quan tâm đến sức khỏe.

 

Khi những hành động này được lặp lại, nó không còn là việc của riêng một người.

 

Nó trở thành văn hóa gia đình.

 

Trẻ em cũng học rất nhiều từ những gì người lớn làm, chứ không chỉ từ những gì người lớn nói.

 

Muốn con sống khỏe, trước hết người lớn hãy trở thành một tấm gương sống khỏe.

 

11. NGUYÊN TẮC “NHỎ – ĐỀU – LÂU DÀI”

 

Có thể tóm tắt chương này bằng ba từ:

 

NHỎ

 

Bắt đầu bằng một việc vừa sức.

 

ĐỀU

 

Lặp lại thường xuyên.

 

LÂU DÀI

 

Duy trì đủ lâu để trở thành một phần của lối sống.

 

Không cần thay đổi toàn bộ cuộc đời trong một ngày.

 

Hãy thay đổi một ngày bằng những lựa chọn tốt hơn.

 

Rồi ngày mai lại làm thêm một chút.

 

Sau một tháng, nhìn lại, chúng ta có thể nhận ra mình đã đi xa hơn rất nhiều so với ngày đầu tiên.

 

THÔNG ĐIỆP CỦA CHƯƠNG

 

Sức khỏe không được xây dựng trong phòng khám một lần rồi hoàn thành.

 

Sức khỏe được chăm sóc trong căn bếp.

 

Trên bàn ăn.

 

Ngoài đường đi bộ.

 

Trong phòng ngủ.

 

Tại nơi làm việc.

 

Trong cách chúng ta giao tiếp.

 

Trong cách chúng ta đi chợ và lựa chọn thực phẩm.

 

Và trong hàng nghìn quyết định nhỏ mỗi ngày.

 

Đừng tìm một bí quyết thần kỳ để khỏe mạnh.

 

Hãy xây dựng những thói quen tốt.

 

Một việc nhỏ hôm nay.

 

Một việc nhỏ ngày mai.

 

Một việc nhỏ vào ngày kia.

 

Rồi những việc nhỏ ấy sẽ trở thành một lối sống.

 

Và một lối sống tốt, khi được duy trì trong thời gian dài, chính là một trong những nền tảng quan trọng để chăm sóc sức khỏe toàn diện.

 

SỨC KHỎE KHÔNG ĐƯỢC TẠO NÊN BỞI MỘT NGÀY HOÀN HẢO, MÀ BỞI NHỮNG NGÀY BÌNH THƯỜNG ĐƯỢC SỐNG TỐT HƠN MỘT CHÚT.