CHƯƠNG 7: QUYỀN LỰC CỦA SỰ GIỚI HẠN

 

Ở Chương 6, chúng ta đã nói về một nguyên tắc quan trọng:

 

Vua là trung tâm, nhưng không phải người làm tất cả.

 

Từ đó xuất hiện một câu hỏi sâu hơn:

 

Nếu người sáng lập có quyền quyết định rất nhiều việc, tại sao lại phải tự giới hạn quyền lực của mình?

 

Bởi vì trong quản trị, có quyền làm một việc không có nghĩa là nên tự mình làm việc đó.

 

Biết việc gì cần làm là năng lực.

 

Nhưng biết việc gì không nên tự mình làm còn là một năng lực cao hơn.

 

1. Có quyền không có nghĩa là phải sử dụng quyền

 

Một người sáng lập có thể có quyền can thiệp vào rất nhiều hoạt động của doanh nghiệp.

 

Có thể quyết định nhân sự.

 

Có thể quyết định tài chính.

 

Có thể can thiệp vào sản phẩm.

 

Có thể tham gia bán hàng.

 

Có thể chỉ đạo truyền thông.

 

Có thể giải quyết từng vấn đề nhỏ.

 

Nhưng nếu người sáng lập sử dụng quyền lực của mình cho tất cả mọi việc, đội ngũ sẽ dần mất khả năng tự quyết.

 

Khi đó, người sáng lập tưởng rằng mình đang kiểm soát tốt hơn.

 

Nhưng thực tế có thể đang tạo ra một hệ thống phụ thuộc hơn.

 

Quyền lực được sử dụng đúng không phải là quyền lực can thiệp vào mọi thứ.

 

Mà là quyền lực biết lúc nào cần xuất hiện và lúc nào cần đứng phía sau.

 

2. Vua càng quan trọng càng phải biết giới hạn

 

Trong cờ vua, Vua là quân cờ quan trọng nhất.

 

Nhưng Vua chỉ đi từng ô.

 

Sự giới hạn ấy không phải điểm yếu.

 

Nó là một phần của luật chơi để bảo vệ toàn bộ thế trận.

 

Người sáng lập cũng vậy.

 

Không phải việc gì cũng cần mình trực tiếp quyết định.

 

Một giám đốc phụ trách kinh doanh cần có quyền quyết định trong phạm vi kinh doanh.

 

Người phụ trách tài chính cần có quyền xử lý những vấn đề thuộc chuyên môn.

 

Người phụ trách công nghệ cần được trao không gian để sáng tạo.

 

Người phụ trách nhân sự cần có quyền xây dựng đội ngũ.

 

Nếu mọi việc đều phải quay về một người, tổ chức sẽ không thể phát triển theo quy mô lớn.

 

Trao quyền không làm người sáng lập mất quyền lực.

Trao quyền đúng cách làm quyền lực của cả hệ thống lớn lên.

 

3. Giới hạn để người khác trưởng thành

 

Một người mẹ nếu suốt đời làm thay mọi việc cho con thì có thể khiến con khó trưởng thành.

 

Một người thầy nếu luôn làm bài thay học trò thì học trò không thể giỏi.

 

Một nhà lãnh đạo nếu luôn giải quyết thay cấp dưới thì cấp dưới sẽ khó trở thành nhà lãnh đạo.

 

Doanh nghiệp cũng vậy.

 

Muốn có thế hệ lãnh đạo kế tiếp, người sáng lập phải tạo ra khoảng không để người khác được thử sức.

 

Có thể họ sẽ mắc sai lầm.

 

Có thể quyết định chưa hoàn hảo.

 

Có thể đôi lúc phải sửa lại.

 

Nhưng đó là một phần của quá trình trưởng thành.

 

Lãnh đạo không phải là làm cho đội ngũ không bao giờ mắc lỗi.

 

Lãnh đạo là xây dựng một môi trường trong đó sai lầm có thể được phát hiện, sửa chữa và biến thành kinh nghiệm.

 

4. Không ôm quyền lực về một người

 

Một tổ chức phụ thuộc quá nhiều vào một cá nhân sẽ rất dễ gặp vấn đề khi cá nhân đó vắng mặt.

 

Chỉ cần người đứng đầu không có mặt, nhiều quyết định bị đình trệ.

 

Nhân viên chờ chỉ đạo.

 

Các bộ phận chờ phê duyệt.

 

Công việc chậm lại.

 

Đó là dấu hiệu cho thấy quyền lực chưa được phân bổ hợp lý.

 

Một hệ thống trưởng thành cần có:

 

Quyền hạn rõ ràng.

Trách nhiệm rõ ràng.

Phạm vi quyết định rõ ràng.

Cơ chế kiểm soát rõ ràng.

Cơ chế phối hợp rõ ràng.

 

Khi đó, người sáng lập không cần có mặt trong mọi cuộc họp nhưng tổ chức vẫn vận hành.

 

Đây chính là quyền lực của sự giới hạn.

 

5. Giới hạn không đồng nghĩa với buông bỏ

 

Có một điều cần phân biệt rất rõ:

 

Trao quyền không có nghĩa là bỏ mặc.

 

Người sáng lập vẫn phải nhìn toàn bộ bàn cờ.

 

Vẫn phải theo dõi những chỉ số quan trọng.

 

Vẫn phải biết tổ chức đang đi đâu.

 

Vẫn phải phát hiện những rủi ro lớn.

 

Vẫn phải can thiệp khi vấn đề vượt khỏi thẩm quyền hoặc đe dọa lợi ích chung.

 

Nhưng sự can thiệp phải đúng mức.

 

Không phải chuyện gì cũng cần Vua bước vào.

 

Không phải nước đi nào cũng cần Vua trực tiếp điều khiển.

 

Vua cần giữ cho thế trận không bị phá vỡ.

 

6. Quyền lực lớn nhất là tạo ra người có thể thay mình

 

Một nhà sáng lập có thể tự hào khi mọi người đều cần mình.

 

Nhưng một nhà sáng lập có tầm nhìn dài hạn sẽ hướng đến điều khác:

 

Tạo ra những con người có thể làm tốt công việc mà trước đây mình phải làm.

 

Nếu một giám đốc có thể đào tạo được một người kế nhiệm, đó là thành công.

 

Nếu một trưởng bộ phận có thể xây dựng được đội ngũ tự vận hành, đó là thành công.

 

Nếu người sáng lập có thể xây dựng một tổ chức tiếp tục phát triển mà không phụ thuộc tuyệt đối vào mình, đó mới là một di sản.

 

Bởi doanh nghiệp không được đo bằng việc:

 

“Không có tôi thì mọi người làm được gì?”

 

Mà bằng câu hỏi:

 

“Sau khi tôi trao quyền, mọi người có thể cùng nhau làm được những gì?”

 

7. HGroup và bài học về sự giới hạn

 

HGroup nếu muốn phát triển thành một hệ sinh thái lớn thì không thể vận hành bằng mô hình một người quyết định mọi việc.

 

Mỗi khối kinh doanh cần có người chịu trách nhiệm.

 

Mỗi lĩnh vực cần có chuyên gia.

 

Mỗi cấp quản lý cần có quyền hạn tương ứng.

 

Mỗi quyền lực cần đi cùng trách nhiệm giải trình.

 

Và người sáng lập cần giữ những vấn đề mang tính nền tảng:

 

Tầm nhìn.

Định hướng.

Giá trị.

Văn hóa.

Đội ngũ lãnh đạo.

Những quyết định chiến lược dài hạn.

 

Đó mới là nơi quyền lực của người sáng lập tạo ra giá trị lớn nhất.

 

---

 

Một Vua khôn ngoan không tìm cách kiểm soát từng ô cờ.

 

Vua nhìn toàn bàn cờ.

 

Biết khi nào tiến.

 

Biết khi nào đứng yên.

 

Biết quân nào cần bảo vệ.

 

Biết quân nào cần trao cơ hội.

 

Biết khi nào phải tự mình hành động.

 

Và quan trọng nhất:

 

Biết giới hạn của chính mình.

 

Bởi đôi khi, không làm một việc lại chính là một quyết định lãnh đạo rất lớn.

 

Vua không yếu đi khi biết giới hạn.

 

Ngược lại, Vua mạnh hơn vì biết dùng sức mạnh đúng nơi, đúng lúc.

 

Và khi Vua đã biết giới hạn quyền lực của mình, một câu hỏi quan trọng tiếp theo xuất hiện:

 

Ai sẽ bảo vệ Vua?

 

Bởi nếu Vua là trung tâm của thế trận, thì sự an toàn của Vua không chỉ là vấn đề của riêng Vua.

 

Đó là vấn đề của toàn bộ bàn cờ.

 

Và đó chính là câu chuyện của Chương 8 – Vua phải được bảo vệ.