HNI 23-9

CHƯƠNG 10: DI SẢN LỚN HƠN NGƯỜI SÁNG LẬP

 

Có một câu hỏi mà mỗi người sáng lập doanh nghiệp sớm hay muộn cũng phải đối diện:

 

Nếu một ngày tôi không còn điều hành, tổ chức này sẽ đi về đâu?

 

Khi doanh nghiệp còn nhỏ, câu hỏi ấy có vẻ xa.

 

Người sáng lập là người có ý tưởng.

 

Người tìm khách hàng.

 

Người xây đội ngũ.

 

Người ra quyết định.

 

Người giải quyết vấn đề.

 

Mọi thứ gần như gắn với một con người.

 

Nhưng khi tổ chức lớn lên, một tư duy khác phải xuất hiện:

 

Doanh nghiệp không thể mãi là hình ảnh kéo dài của người sáng lập.

 

Một người có thể tạo ra doanh nghiệp.

 

Nhưng chỉ một hệ thống trưởng thành mới có thể tạo ra di sản.

 

1. Di sản không phải là tên tuổi

 

Nhiều người nghĩ di sản của người sáng lập là tên tuổi, tài sản hoặc những thành tựu để lại.

 

Những điều đó có giá trị.

 

Nhưng di sản sâu sắc hơn nằm ở câu hỏi:

 

Sau khi người sáng lập rời vị trí điều hành, những giá trị nào vẫn còn được tiếp tục?

 

Nếu văn hóa vẫn được giữ.

 

Nếu khách hàng vẫn được phục vụ tử tế.

 

Nếu đội ngũ vẫn làm việc theo những nguyên tắc chung.

 

Nếu hệ thống vẫn vận hành.

 

Nếu người mới vẫn có cơ hội phát triển.

 

Nếu những người kế nhiệm tiếp tục tạo ra giá trị mới.

 

Khi đó, di sản đã thực sự sống.

 

Di sản không nằm trong quá khứ.

 

Di sản là khả năng tương lai tiếp tục được xây dựng từ những giá trị tốt của quá khứ.

 

2. Một doanh nghiệp phụ thuộc vào người sáng lập sẽ khó đi xa

 

Nếu mọi quyết định đều phải chờ người sáng lập, tổ chức sẽ khó trưởng thành.

 

Nếu mọi mối quan hệ đều phụ thuộc vào người sáng lập, tổ chức sẽ khó mở rộng.

 

Nếu mọi kiến thức đều nằm trong đầu một người, tổ chức sẽ dễ mất đi những tài sản vô hình quý giá.

 

Nếu mọi quyền lực đều tập trung ở một vị trí, quá trình chuyển giao sẽ trở nên khó khăn.

 

Vì vậy, người sáng lập cần từng bước chuyển hóa:

 

Kinh nghiệm thành hệ thống.

Tầm nhìn thành chiến lược.

Giá trị thành văn hóa.

Quyền lực thành cơ chế.

Kiến thức thành tài sản chung.

Đội ngũ thành lực lượng kế nhiệm.

 

Đó là hành trình từ một người xây doanh nghiệp đến một tổ chức tự xây dựng tương lai.

 

3. Thế hệ sau không phải bản sao của thế hệ trước

 

Một sai lầm thường gặp khi nói về kế nhiệm là mong muốn người đi sau phải giống người đi trước.

Nhưng thế hệ mới sẽ sống trong một thị trường khác.

 

Công nghệ khác.

 

Khách hàng khác.

 

Cách làm việc khác.

 

Những cơ hội và thách thức cũng khác.

 

Vì vậy, người kế nhiệm không cần trở thành một bản sao của người sáng lập.

 

Điều quan trọng là họ phải hiểu:

 

Điều gì cần được giữ?

Điều gì cần được thay đổi?

Điều gì cần được phát triển?

 

Người sáng lập trao lại giá trị và nguyên tắc, không nhất thiết trao lại từng cách làm.

 

Đó là cách di sản có thể tiếp tục sống mà không trở thành chiếc khuôn cũ.

 

4. Bàn cờ phải tiếp tục sau khi Vua rời đi

 

Trong cờ vua, một thế trận tốt không thể chỉ dựa vào việc Vua đang đứng ở đâu.

 

Mỗi quân phải hiểu vị trí của mình.

 

Các tuyến phối hợp phải rõ.

 

Chiến lược phải có logic.

 

Và hệ thống phải có khả năng thích ứng.

 

Doanh nghiệp cũng vậy.

 

Một HGroup trưởng thành phải hướng tới trạng thái:

 

Người này có thể thay người kia.

Thế hệ này có thể tiếp nối thế hệ trước.

Một lãnh đạo rời vị trí không làm cả hệ thống dừng lại.

 

Đó không phải là phủ nhận vai trò của người sáng lập.

 

Ngược lại.

 

Đó chính là một trong những thành quả lớn nhất của người sáng lập.

 

Bởi nếu một người xây dựng được một tổ chức mà không ai có thể thay thế mình, họ đã tạo ra một tổ chức phụ thuộc.

 

Nhưng nếu họ xây dựng được một hệ thống có nhiều người đủ khả năng tiếp nối, họ đã tạo ra một tổ chức có tương lai.

 

5. Kế nhiệm không phải việc của ngày mai

 

Kế nhiệm không nên bắt đầu khi người lãnh đạo chuẩn bị rời đi.

 

Nó phải bắt đầu từ ngày tổ chức bắt đầu trưởng thành.

 

Mỗi vị trí quan trọng cần có người được đào tạo.

 

Mỗi nhà lãnh đạo cần có người có thể tiếp bước.

 

Mỗi thế hệ cần tạo cơ hội cho thế hệ tiếp theo.

 

Người sáng lập có thể hỏi:

 

Ai có khả năng trở thành lãnh đạo tương lai?

 

Ai đang có tố chất nhưng chưa được trao cơ hội?

 

Ai cần được đào tạo thêm?

 

Ai có thể đảm nhiệm vị trí lớn hơn trong vài năm tới?

 

Đó không chỉ là câu hỏi về nhân sự.

 

Đó là câu hỏi về sự sống còn của tổ chức.

 

6. HGroup – từ một người đến nhiều thế hệ

 

HGroup có thể bắt đầu từ một tầm nhìn.

 

Nhưng mục tiêu cuối cùng không nên chỉ là xây dựng một doanh nghiệp thành công trong một giai đoạn.

 

Mục tiêu lớn hơn là tạo ra một tổ chức có khả năng:

 

Tự học.

Tự đổi mới.

Tự phát triển.

Tự đào tạo con người.

Tự tạo ra thế hệ lãnh đạo mới.

 

Khi đó, HGroup không còn chỉ là một doanh nghiệp của một thời kỳ.

 

Nó trở thành một hệ thống có khả năng thích nghi với nhiều thời kỳ.

 

Thế hệ đầu tiên đặt nền móng.

 

Thế hệ thứ hai củng cố.

 

Thế hệ thứ ba mở rộng.

 

Những thế hệ sau tiếp tục đổi mới.

 

Không ai có thể biết chính xác HGroup sẽ như thế nào sau vài chục năm.

 

Nhưng có thể xây dựng ngay từ hôm nay những nguyên tắc giúp tổ chức có khả năng đi tiếp.

 

7. Di sản lớn nhất là tạo ra người tiếp nối

 

Người sáng lập có thể để lại rất nhiều thứ.

 

Nhưng có lẽ điều quý giá nhất là con người.

 

Một người được đào tạo tốt có thể đào tạo thêm nhiều người.

 

Một nhà lãnh đạo tốt có thể tạo ra nhiều nhà lãnh đạo.

 

Một giá trị tốt có thể được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

 

Một văn hóa tốt có thể trở thành nền tảng cho hàng nghìn quyết định trong tương lai.

 

Vì vậy:

 

Di sản không phải là để mọi người nhớ mãi về một người.

 

Di sản là để những người đi sau có thêm nền tảng để đi xa hơn.

 

Đó mới là ý nghĩa sâu sắc của việc xây dựng một tổ chức cho nhiều thế hệ.

 

---

 

Phần II bắt đầu bằng hình ảnh Vua.

 

Vua là trung tâm nhưng không làm tất cả.

 

Vua phải biết giới hạn.

 

Vua phải được bảo vệ.

 

Vua không thể đứng một mình.

 

Và cuối cùng, Vua phải nghĩ đến ngày bàn cờ không còn phụ thuộc vào mình.

 

Đó là hành trình từ quyền lực cá nhân đến sức mạnh tổ chức.

 

Người sáng lập có thể là người đặt nước đi đầu tiên.

 

Nhưng người sáng lập không nên là người duy nhất biết cách chơi.

 

Một người có thể khởi đầu.

Một đội ngũ có thể xây dựng.

Một hệ thống có thể duy trì.

Nhưng một di sản chỉ thực sự hình thành khi nhiều thế hệ cùng tiếp nối.

 

HGroup không chỉ cần một người lãnh đạo giỏi.

 

HGroup cần một hệ thống có khả năng tạo ra nhiều thế hệ lãnh đạo giỏi.

 

Đó là lúc người sáng lập không còn chỉ xây dựng một doanh nghiệp.

 

Mà đang xây dựng một tương lai lớn hơn chính mình.

 

Và từ đây, chúng ta bước sang PHẦN III – HẬU VÀ SỨC MẠNH ĐIỀU PHỐI, nơi câu hỏi tiếp theo được đặt ra:

Nếu Vua giữ tầm nhìn, ai sẽ biến tầm nhìn ấy thành sức mạnh hành động trên toàn bàn cờ?

Câu trả lời bắt đầu từ Hậu – cánh tay chiến lược của Vua.