CHƯƠNG 17. TƯỢNG – SỨC MẠNH CHUYÊN MÔN

 

Nếu Xe đại diện cho sức mạnh của những khối kinh doanh, thì Tượng đại diện cho sức mạnh của chuyên môn.

 

Trong cờ vua, Tượng không đi theo đường thẳng như Xe. Tượng di chuyển theo đường chéo. Chính cách di chuyển đặc biệt ấy khiến Tượng có thể kiểm soát những khoảng cách mà các quân cờ khác không trực tiếp nhìn thấy.

 

Đó cũng là hình ảnh rất phù hợp để nói về những người làm chuyên môn trong một tổ chức.

 

Có những vấn đề nhìn bên ngoài tưởng như rất đơn giản.

 

Nhưng người có chuyên môn sâu lại nhìn thấy những nguyên nhân nằm phía sau.

 

Có những rủi ro chưa xảy ra nhưng chuyên gia có thể nhận ra dấu hiệu.

 

Có những cơ hội người khác chưa nhìn thấy nhưng người có kinh nghiệm có thể phát hiện từ rất sớm.

 

Vì vậy:

 

Chuyên môn không chỉ là biết nhiều.

Chuyên môn là nhìn sâu, nhìn xa và nhìn được những mối liên hệ mà người khác dễ bỏ qua.

 

1. Tượng nhìn bàn cờ theo một góc khác

 

Xe đi thẳng.

 

Tượng đi chéo.

 

Hai quân cờ đều có sức mạnh, nhưng cách nhìn và cách tạo ảnh hưởng hoàn toàn khác nhau.

 

Trong doanh nghiệp cũng vậy.

 

Người kinh doanh có thể nhìn vào doanh thu.

 

Người quản lý có thể nhìn vào tiến độ.

 

Người bán hàng nhìn vào khách hàng.

 

Người tài chính nhìn vào dòng tiền.

 

Người công nghệ nhìn vào hệ thống.

 

Người pháp lý nhìn vào rủi ro.

 

Người truyền thông nhìn vào thương hiệu.

 

Không góc nhìn nào có thể thay thế hoàn toàn góc nhìn khác.

 

Một tổ chức trưởng thành không chỉ cần những người “làm được việc”, mà cần những người hiểu sâu việc mình làm.

 

Đó chính là những “quân Tượng” của HGroup.

 

2. Chuyên gia không nhất thiết phải là người đứng đầu

 

Một quan niệm dễ mắc phải trong quản trị là cho rằng người có chuyên môn giỏi nhất phải trở thành người quản lý cao nhất.

 

Điều đó không phải lúc nào cũng đúng.

 

Một người rất giỏi về kỹ thuật có thể không thích hợp với công việc quản trị con người.

 

Một chuyên gia tài chính giỏi chưa chắc là người phù hợp để điều hành truyền thông.

 

Một người làm nội dung xuất sắc chưa chắc muốn quản lý một đội ngũ lớn.

 

Vì vậy, HGroup cần phân biệt rõ:

 

Chuyên môn và quyền lực quản trị là hai năng lực khác nhau.

 

Một chuyên gia có thể không giữ vị trí cao nhất nhưng vẫn có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng quyết định.

 

Đây là điều mà một hệ thống quản trị hiện đại cần tôn trọng.

 

Không phải ai cũng cần trở thành Vua hay Hậu.

 

Có người sinh ra để trở thành một “Tượng” rất mạnh.

 

Họ đứng ở vị trí chuyên môn, quan sát sâu, phân tích kỹ và đưa ra những góc nhìn mà người khác có thể chưa nghĩ tới.

 

3. Sức mạnh của chuyên gia nằm ở chiều sâu

 

Một tổ chức có thể có hàng trăm người.

 

Nhưng nếu không có những người hiểu sâu về những vấn đề cốt lõi, tổ chức rất dễ chạy nhanh mà không biết mình đang chạy về đâu.

 

Chuyên gia giúp tổ chức trả lời những câu hỏi khó:

 

Vì sao khách hàng không quay lại?

 

Vì sao một sản phẩm chưa đạt kỳ vọng?

 

Vì sao chi phí tăng?

 

Vì sao nhân sự giỏi rời đi?

 

Vì sao một quy trình liên tục phát sinh lỗi?

 

Rủi ro nào đang nằm phía sau một cơ hội tưởng như rất hấp dẫn?

 

Công nghệ nào thực sự cần thiết?

 

Điều gì có thể trở thành vấn đề trong tương lai?

 

Những câu hỏi đó không thể chỉ giải quyết bằng cảm tính.

 

Nó cần kiến thức, dữ liệu, kinh nghiệm và khả năng phân tích.

 

Đó là sức mạnh của Tượng.

 

4. “Đường chéo” là những điều người khác không nhìn thấy

 

Hãy tưởng tượng một vấn đề đang xảy ra ở bộ phận bán hàng.

 

Một người có thể nói:

 

“Do nhân viên chưa tốt.”

 

Nhưng chuyên gia có thể nhìn sâu hơn:

 

Có phải sản phẩm chưa phù hợp?

 

Có phải chính sách giá chưa hợp lý?

 

Có phải thông tin sản phẩm chưa rõ?

 

Có phải quy trình chăm sóc khách hàng có vấn đề?

 

Có phải khách hàng đang thay đổi nhu cầu?

 

Có phải hệ thống công nghệ chưa hỗ trợ tốt?

 

Một vấn đề thường không chỉ có một nguyên nhân.

 

Người nhìn theo “đường thẳng” có thể thấy hiện tượng.

 

Người nhìn theo “đường chéo” cố gắng tìm mối liên hệ giữa các hiện tượng.

 

Đó chính là tư duy chuyên môn.

 

5. HGroup cần xây dựng đội ngũ “Tượng” ở nhiều lĩnh vực

 

Một hệ sinh thái lớn không thể chỉ dựa vào những người kinh doanh.

 

Nó cần những chuyên gia ở nhiều lĩnh vực khác nhau.

 

Có thể là chuyên gia kiến trúc, xây dựng và kỹ thuật cho Drhouses.

 

Có thể là chuyên gia thương mại điện tử và sản phẩm cho H-Ecom.

 

Có thể là chuyên gia nông nghiệp cho HFarm.

 

Có thể là chuyên gia truyền thông, thương hiệu, nội dung cho HMedia.

 

Có thể là chuyên gia xuất bản, sách, nội dung và tri thức cho HBook.

 

Có thể là chuyên gia về bất động sản, quy hoạch, pháp lý và thị trường cho HLand.

 

Bên cạnh đó còn có những chuyên gia về:

 

Tài chính.

 

Pháp lý.

 

Nhân sự.

 

Công nghệ.

 

AI.

 

Dữ liệu.

 

Marketing.

 

Đào tạo.

 

Quản trị rủi ro.

 

Mỗi người có thể nhìn một “đường chéo” khác nhau.

 

Khi những góc nhìn ấy được kết nối, tổ chức có thêm một năng lực rất quý:

 

Năng lực nhìn toàn diện từ nhiều chiều sâu chuyên môn.

 

6. Tôn trọng chuyên môn nhưng không thần thánh hóa chuyên gia

 

Có chuyên môn sâu là một lợi thế.

 

Nhưng chuyên gia cũng không phải người luôn đúng.

 

Đây là nguyên tắc quan trọng.

 

Một chuyên gia có thể rất giỏi trong lĩnh vực của mình nhưng vẫn có thể thiếu thông tin ở một lĩnh vực khác.

 

Một chuyên gia có thể đưa ra một nhận định chính xác hôm nay nhưng điều kiện thị trường ngày mai đã thay đổi.

 

Vì vậy, chuyên môn cần đi cùng:

 

Dữ liệu – phản biện – kiểm chứng – cập nhật – trách nhiệm.

 

HGroup cần tạo môi trường để chuyên gia được nói thật.

 

Nếu chuyên gia nhìn thấy rủi ro mà không dám nói, tổ chức sẽ mất đi một lớp bảo vệ quan trọng.

 

Nếu chuyên gia chỉ nói những điều lãnh đạo muốn nghe, chuyên môn sẽ trở thành hình thức.

 

Một “Tượng” có giá trị không phải vì họ luôn nói điều dễ nghe.

 

Mà vì họ dám chỉ ra điều cần được nhìn thấy.

 

7. Chuyên môn phải được chuyển thành tài sản của hệ thống

 

Một sai lầm khác là để kiến thức nằm trong đầu một vài chuyên gia.

 

Nếu một chuyên gia nghỉ việc và toàn bộ kiến thức cũng biến mất theo, tổ chức chưa thực sự sở hữu năng lực đó.

 

Vì vậy, HGroup cần biến chuyên môn cá nhân thành tài sản tri thức của tổ chức.

 

Đó có thể là:

 

Quy trình.

 

Tài liệu đào tạo.

 

Cơ sở dữ liệu.

 

Sổ tay nghiệp vụ.

 

Bài học thực tế.

 

Hệ thống kiểm tra.

 

Video đào tạo.

 

Kho kiến thức nội bộ.

 

Các tiêu chuẩn chuyên môn.

 

Khi đó, một người giỏi không chỉ tạo ra kết quả bằng chính đôi tay của mình.

 

Họ còn giúp nhiều người khác trở nên giỏi hơn.

 

Đó mới là chuyên gia có giá trị lâu dài.

 

8. Tượng cần phối hợp với Xe, Hậu và Vua

 

Tượng không thể thay thế Xe.

 

Xe tạo sức mạnh kinh doanh.

 

Tượng tạo chiều sâu chuyên môn.

 

Hậu điều phối nguồn lực.

 

Vua giữ tầm nhìn và định hướng.

 

Mỗi quân có một vai trò.

 

Một quyết định kinh doanh tốt cần cả sức mạnh thực thi của Xe và góc nhìn chuyên môn của Tượng.

 

Một chiến lược tốt cần Hậu điều phối và chuyên gia cung cấp dữ liệu, phân tích.

 

Một tầm nhìn dài hạn của Vua cần được kiểm chứng bằng thực tế và chuyên môn.

 

Đó chính là tư duy hệ thống mà chúng ta đã nói từ những chương đầu:

 

Không có quân cờ nào tồn tại một mình.

 

9. Một HGroup mạnh phải biết “nuôi Tượng”

 

Doanh nghiệp muốn đi xa không chỉ cần tuyển người giỏi.

 

Cần tạo môi trường để người giỏi tiếp tục phát triển.

 

Chuyên gia cần được học hỏi.

 

Được cập nhật công nghệ.

 

Được tiếp cận dữ liệu.

 

Được trao quyền phản biện.

 

Được tham gia những bài toán lớn.

 

Được truyền lại kiến thức cho thế hệ sau.

 

Một tổ chức không đầu tư cho chuyên môn sẽ dần mất năng lực cạnh tranh.

 

Ngược lại, một tổ chức biết xây dựng văn hóa học tập sẽ ngày càng có nhiều “Tượng” mạnh hơn.

 

Và khi số lượng chuyên gia tăng lên, chất lượng quyết định của toàn hệ thống cũng có cơ hội được nâng cao.

 

10. Từ một người giỏi đến một nền văn hóa chuyên môn

 

Mục tiêu cuối cùng không phải là HGroup có một vài chuyên gia nổi tiếng.

 

Mục tiêu lớn hơn là xây dựng một nền văn hóa tôn trọng chuyên môn.

 

Ở đó, người có kiến thức được lắng nghe.

 

Người có kinh nghiệm được chia sẻ.

 

Người trẻ được học hỏi.

 

Người mới được đào tạo.

 

Ý kiến được kiểm chứng bằng dữ liệu.

 

Sai lầm được phân tích để rút kinh nghiệm.

 

Và mọi người hiểu rằng:

 

Không biết không đáng sợ.

Đáng sợ là không biết nhưng không chịu học.

 

Từ Vua đến Hậu, từ Xe đến Tượng, mỗi quân cờ đều có vị trí riêng.

 

Nếu Xe tạo ra sức mạnh của các khối kinh doanh, thì Tượng tạo ra chiều sâu để những khối kinh doanh ấy đi đúng hướng.

 

Bởi trong một bàn cờ lớn, đi nhanh chưa đủ.

 

Phải nhìn đúng.

Hiểu sâu.

Đoán trước rủi ro.

Nhìn ra cơ hội.

Và biết điều gì đang nằm phía sau những điều tưởng như rất đơn giản.

 

Đó là sức mạnh của Tượng.

 

Và cũng là sức mạnh của chuyên môn trong HGroup.

 

Ở chương tiếp theo, bàn cờ sẽ xuất hiện một quân cờ có cách di chuyển rất khác:

 

Mã – sức mạnh của đổi mới.

 

Nếu Tượng nhìn ra những “đường chéo” mà người khác có thể bỏ qua, thì Mã lại có khả năng đi theo một cách mà không quân nào khác có thể đi.