HNI 24-9
CHƯƠNG 16. XE – SỨC MẠNH CỦA CÁC KHỐI KINH DOANH
PHẦN IV — NĂM LOẠI QUÂN CỜ CỦA HGROUP
Trong cờ vua, Xe là một quân cờ đặc biệt.
Xe không di chuyển theo đường chéo như Tượng. Xe cũng không có cách di chuyển đặc biệt như Mã. Xe đi theo những đường thẳng: ngang hoặc dọc, có thể tiến rất xa khi con đường phía trước được mở.
Sức mạnh của Xe nằm ở sự ổn định, rõ hướng và khả năng tạo ảnh hưởng trên một phạm vi lớn.
Nếu ở những chương trước, chúng ta đã nhìn thấy Vua là trung tâm của bàn cờ, Hậu là cánh tay chiến lược, thì bước sang Phần IV, chúng ta bắt đầu nhìn bàn cờ HGroup từ một góc độ khác:
Đó là những khối kinh doanh trực tiếp tạo ra giá trị.
Trong mô hình tư duy của HGroup, Xe có thể tượng trưng cho những đơn vị lớn như:
- Drhouses
- H-Ecom
- HFarm
- HMedia
- HBook
- HLand
Mỗi đơn vị có thể được xem như một “Xe” trên bàn cờ lớn.
1. Xe mạnh vì có một đường đi rõ ràng
Một quân Xe chỉ phát huy sức mạnh khi phía trước có không gian để di chuyển.
Điều này cũng đúng với một khối kinh doanh.
Một đơn vị muốn phát triển không thể chỉ có một cái tên đẹp hoặc một mục tiêu chung chung. Đơn vị đó cần biết:
Mình phục vụ ai?
Mình cung cấp giá trị gì?
Sản phẩm hoặc dịch vụ là gì?
Nguồn lực đến từ đâu?
Doanh thu được tạo ra như thế nào?
Khách hàng đến từ đâu?
Ai chịu trách nhiệm?
Đo lường kết quả bằng tiêu chí nào?
Khi những câu hỏi ấy được trả lời rõ ràng, “Xe” mới có đường đi.
Một khối kinh doanh mạnh không nhất thiết phải làm tất cả mọi thứ.
Ngược lại, nó cần tập trung vào một hướng đủ rõ để có thể đi xa.
Đó chính là bài học đầu tiên của Xe.
2. Mỗi Xe là một trụ cột
Trong một bàn cờ lớn, một Xe có thể tạo ra sức mạnh đáng kể. Nhưng hai Xe, khi phối hợp đúng lúc, có thể tạo nên những thế trận rất khác.
Tương tự, HGroup không nên chỉ được nhìn như một tổ chức có nhiều phòng ban.
HGroup có thể được xây dựng như một hệ sinh thái gồm nhiều khối kinh doanh có năng lực riêng.
Trong tư duy chiến lược của cuốn sách này, có thể hình dung:
Drhouses là một khối phát triển quanh lĩnh vực nhà ở, kiến trúc, thiết kế và xây dựng.
H-Ecom là một khối gắn với thương mại điện tử, sản phẩm và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
HFarm có thể phát triển theo hướng nông nghiệp, sản phẩm nông nghiệp và những giá trị liên quan đến hệ sinh thái nông nghiệp.
HMedia là khối truyền thông, nội dung, hình ảnh, thương hiệu và khả năng kết nối thông tin.
HBook tập trung vào sách, tri thức, tác giả, nội dung và hệ sinh thái xuất bản – truyền thông tri thức.
HLand có thể được định hướng như một khối liên quan đến bất động sản, đất đai và những giá trị phát triển không gian sống.
Đây là những hướng hoạt động khác nhau.
Nhưng khác nhau không có nghĩa là tách rời.
Một bàn cờ lớn cần nhiều Xe, nhưng các Xe vẫn cùng nằm trên một bàn cờ.
3. Mỗi Xe cần có quyền tự chủ
Một sai lầm trong quản trị là tất cả mọi việc đều phải chờ trung tâm quyết định.
Nếu một khối kinh doanh muốn tuyển một người cũng phải chờ.
Muốn triển khai một sản phẩm cũng phải chờ.
Muốn chăm sóc khách hàng cũng phải chờ.
Muốn thay đổi một quy trình nhỏ cũng phải chờ.
Khi đó, tổ chức có thể trở nên chậm chạp.
Xe chỉ mạnh khi nó có không gian để di chuyển.
Một khối kinh doanh cũng vậy.
HGroup cần tạo ra quyền tự chủ có giới hạn cho từng đơn vị.
Tự chủ về hoạt động không có nghĩa là tách khỏi hệ thống.
Mỗi khối có thể có người phụ trách, mục tiêu, ngân sách, quy trình và chỉ tiêu riêng; nhưng vẫn phải tuân thủ những nguyên tắc chung về pháp lý, tài chính, thương hiệu, văn hóa, dữ liệu và trách nhiệm giải trình.
Nói cách khác:
Tự chủ để phát triển.
Liên kết để không phân mảnh.
4. Không Xe nào được xem mình là toàn bộ bàn cờ
Đây là một nguyên tắc rất quan trọng.
Drhouses có thể mạnh trong lĩnh vực của mình.
H-Ecom có thể có thế mạnh riêng.
HFarm có thể có hướng phát triển riêng.
HMedia có thể tạo ra sức mạnh truyền thông.
HBook có thể tạo ra sức mạnh tri thức.
HLand có thể có những năng lực riêng trong lĩnh vực của mình.
Nhưng không một khối nào nên nghĩ rằng:
“Chỉ có mình mới quan trọng.”
Bởi nếu một Xe tách khỏi toàn bộ bàn cờ, sức mạnh của nó cũng bị giới hạn.
Một khối kinh doanh cần hiểu rằng mình vừa là một đơn vị độc lập, vừa là một phần của hệ thống lớn hơn.
Khách hàng của khối này có thể trở thành khách hàng của khối khác.
Dữ liệu của một đơn vị có thể giúp đơn vị khác hiểu thị trường.
Truyền thông có thể hỗ trợ bán hàng.
Công nghệ có thể hỗ trợ vận hành.
Tri thức có thể hỗ trợ đào tạo.
Thương hiệu chung có thể tạo thêm niềm tin cho từng đơn vị.
Khi các Xe biết hỗ trợ nhau, sức mạnh không còn là phép cộng đơn giản.
Nó có thể trở thành sức mạnh cộng hưởng.
5. Xe cần đường ray của kỷ luật
Xe đi được xa không phải vì nó muốn đi đâu cũng được.
Nó chỉ di chuyển theo những đường đi mà luật cờ cho phép.
Đây là một bài học rất sâu đối với quản trị doanh nghiệp.
Một khối kinh doanh có quyền tự chủ nhưng không có nghĩa là muốn làm gì cũng được.
Quyền hạn phải đi cùng trách nhiệm.
Ngân sách phải đi cùng kiểm soát.
Mục tiêu phải đi cùng đo lường.
Quyết định phải đi cùng giải trình.
Tăng trưởng phải đi cùng quản trị rủi ro.
Nếu chỉ trao quyền mà không có nguyên tắc, Xe có thể đi rất nhanh nhưng đi sai hướng.
Vì vậy, HGroup cần xây dựng một hệ thống vừa tạo không gian phát triển, vừa có đường biên rõ ràng.
6. Những Xe mạnh phải biết phối hợp
Một Xe có thể tạo sức mạnh.
Nhiều Xe phối hợp đúng lúc có thể bảo vệ và mở rộng toàn bộ thế trận.
HGroup cũng vậy.
Drhouses không cần trở thành H-Ecom.
H-Ecom không cần trở thành HBook.
HBook không cần trở thành HMedia.
Mỗi đơn vị cần phát huy đúng sở trường của mình.
Điều quan trọng là biết khi nào cần phối hợp.
Một chiến dịch truyền thông của HMedia có thể hỗ trợ các khối kinh doanh.
Một chương trình đào tạo từ HBook có thể giúp phát triển con người.
Công nghệ và thương mại điện tử có thể hỗ trợ nhiều đơn vị.
Các khối kinh doanh có thể chia sẻ khách hàng, dữ liệu, nguồn lực và kinh nghiệm trong phạm vi phù hợp.
Đó chính là lúc bàn cờ bắt đầu xuất hiện sức mạnh của hệ sinh thái.
7. Xe hôm nay phải chuẩn bị cho ngày mai
Một khối kinh doanh không thể chỉ hỏi:
“Tháng này doanh thu bao nhiêu?”
Câu hỏi lớn hơn phải là:
“Ba năm nữa chúng ta sẽ trở thành gì?”
“Đội ngũ kế nhiệm đã có chưa?”
“Quy trình đã được chuẩn hóa chưa?”
“Khách hàng có trung thành với thương hiệu hay chỉ phụ thuộc vào một cá nhân?”
“Công nghệ có thể giúp chúng ta vận hành tốt hơn không?”
“Kiến thức có được lưu lại để người mới tiếp tục không?”
Một Xe mạnh không chỉ là Xe tạo ra kết quả hôm nay.
Một Xe mạnh là Xe có khả năng tiếp tục tạo ra giá trị trong tương lai.
Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của cuốn sách này:
HGroup không xây dựng một bàn cờ chỉ để thắng một ván.
HGroup cần xây dựng một bàn cờ có thể vận hành qua nhiều ván, nhiều thế hệ và nhiều giai đoạn phát triển.
8. Bàn cờ HGroup cần nhiều Xe mạnh
Từ Chương 1 đến Chương 15, chúng ta đã đi qua nhiều bài học:
Vua phải giữ đúng vị trí.
Hậu phải tạo sức mạnh điều phối.
Quyền lực phải có giới hạn.
Không nên để một cá nhân trở thành “siêu nhân” của cả hệ thống.
Bây giờ, chúng ta bước sang một nguyên tắc mới:
Một tổ chức lớn cần nhiều trụ cột kinh doanh đủ mạnh.
Mỗi Xe có một con đường.
Mỗi Xe có một nhiệm vụ.
Mỗi Xe có người chịu trách nhiệm.
Mỗi Xe có mục tiêu.
Nhưng tất cả cùng nằm trên một bàn cờ.
Và khi những Xe ấy biết phối hợp với Hậu, được Vua định hướng, được Tượng bổ sung chuyên môn, được Mã tạo đổi mới và được hàng ngũ Tốt tạo sức mạnh thực thi, toàn bộ bàn cờ sẽ trở nên linh hoạt hơn.
Đó mới là sức mạnh của một hệ sinh thái.
Xe không cần đi mọi hướng.
Xe cần đi đúng đường.
Mỗi khối kinh doanh không cần làm tất cả.
Mỗi khối cần làm thật tốt phần việc của mình và biết phối hợp với những khối còn lại.
Một HGroup trưởng thành không phải là nơi có một Xe thật lớn.
Đó là nơi có nhiều Xe đủ mạnh, mỗi Xe có đường đi rõ ràng, và tất cả cùng góp sức cho một thế cờ chung.
Từ đây, chúng ta sẽ tiếp tục nhìn sang một quân cờ khác.
Nếu Xe đại diện cho sức mạnh của các khối kinh doanh, thì Tượng sẽ đại diện cho một sức mạnh khác không kém phần quan trọng:
Vietnam