HNI 23-4
PHẦN IV: CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CAO TUỔI HẠNH PHÚC
CHƯƠNG 28
NGƯỜI GIÀ KHÔNG CẦN THƯƠNG HẠI – HỌ CẦN ĐƯỢC TÔN TRỌNG
1. MỘT HIỂU LẦM PHỔ BIẾN
Trong xã hội hiện đại, khi nhắc đến người cao tuổi, rất nhiều người vô thức gắn họ với những hình ảnh quen thuộc: yếu ớt, chậm chạp, phụ thuộc, cần giúp đỡ. Và từ đó, một thái độ “tốt bụng nhưng sai lệch” xuất hiện: thương hại.
Thoạt nghe, thương hại có vẻ tích cực. Nó giống như lòng tốt. Nhưng thực tế, thương hại và tôn trọng là hai điều hoàn toàn khác nhau.
Thương hại đặt người khác ở vị trí thấp hơn.
Tôn trọng đặt họ ở vị trí ngang bằng.
Khi một xã hội nhìn người già bằng ánh mắt thương hại, vô hình trung xã hội đó đang nói rằng:
> “Bạn đã hết vai trò.
Đó chính là bi kịch thầm lặng của tuổi già.
2. THƯƠNG HẠI – SỰ TỬ TẾ GÂY TỔN THƯƠNG
Người trẻ thường nói:
“Tội nghiệp ông bà quá.”
“Già rồi, chỉ cần nghỉ ngơi thôi.”
“Để con làm cho.”
Những câu nói này không có ý xấu. Nhưng lặp lại đủ nhiều, chúng tạo nên một thông điệp nguy hiểm:
Bạn không còn cần thiết nữa.
Sự thương hại lâu dài có thể khiến người cao tuổi:
Mất cảm giác giá trị bản thân
Mất động lực sống
Mất niềm tin vào khả năng của chính mình
Và khi con người cảm thấy mình vô dụng, họ bắt đầu già đi nhanh hơn.
Tuổi già không giết con người nhanh bằng cảm giác bị bỏ rơi.
3. TÔN TRỌNG – NHU CẦU SÂU SẮC NHẤT CỦA TUỔI GIÀ
Người cao tuổi không cần được đối xử như trẻ em.
Họ cần được nhìn nhận như những con người từng trải.
Họ đã:
Xây dựng gia đình
Gây dựng sự nghiệp
Trải qua chiến tranh, khó khăn, biến động
Nuôi dưỡng thế hệ sau
Tuổi già không phải là dấu hiệu của yếu đuối.
Tuổi già là dấu hiệu của một cuộc đời đã đi qua rất nhiều điều.
Vì vậy, điều người cao tuổi cần nhất không phải là sự giúp đỡ vô điều kiện, mà là:
Sự tôn trọng.
4. TÔN TRỌNG LÀ GÌ?
Tôn trọng người cao tuổi không phải là những lời nói hoa mỹ.
Tôn trọng là những hành động rất cụ thể:
Lắng nghe ý kiến của họ
Hỏi ý kiến trước khi quyết định
Không coi họ là gánh nặng
Không nói chuyện với họ như trẻ con
Không gạt họ ra khỏi các quyết định gia đình
Tôn trọng là khi ta nói:
> “Chúng ta cần bạn.”
5. NGƯỜI GIÀ KHÔNG MẤT GIÁ TRỊ – HỌ MANG GIÁ TRỊ KHÁC
Tuổi trẻ có sức mạnh.
Tuổi già có trí tuệ.
Tuổi trẻ có tốc độ.
Tuổi già có chiều sâu.
Một xã hội thông minh không thay thế người già.
Một xã hội thông minh kết hợp các thế hệ.
Trong tự nhiên, rừng không chỉ cần cây non.
Rừng cần cả những cây cổ thụ.
6. VAI TRÒ CỦA NGƯỜI CAO TUỔI TRONG CỘNG ĐỒNG
Trong một cộng đồng khỏe mạnh, người cao tuổi có thể:
Truyền kinh nghiệm sống
Dạy kỹ năng truyền thống
Làm cố vấn
Tham gia hoạt động cộng đồng
Chăm sóc thế hệ trẻ
Nhiều nghiên cứu cho thấy:
Người cao tuổi có vai trò xã hội rõ ràng thường sống lâu hơn và hạnh phúc hơn.
Con người cần được cần đến.
7. SỰ NGUY HIỂM CỦA VIỆC “LOẠI KHỎI CUỘC CHƠI”
Xã hội hiện đại chạy theo tốc độ, công nghệ, năng suất.
Những thứ này vô tình tạo ra một tiêu chuẩn nguy hiểm:
Ai không còn làm việc nhanh = không còn giá trị.
Khi người cao tuổi bị loại khỏi thị trường lao động, họ cũng dần bị loại khỏi đời sống xã hội.
Đây là một mất mát lớn cho cả hai phía:
Người già mất ý nghĩa sống
Xã hội mất kho kinh nghiệm quý giá
8. TỪ XÃ HỘI TRẺ TRUNG SANG XÃ HỘI TRƯỞNG THÀNH
Một xã hội trưởng thành không chỉ tôn vinh người trẻ.
Nó tôn vinh mọi giai đoạn của cuộc đời.
Trẻ em được yêu thương.
Người trưởng thành được ghi nhận.
Người cao tuổi được tôn trọng.
Ba yếu tố này tạo nên một xã hội cân bằng.
9. NGÔN NGỮ TẠO NÊN NHẬN THỨC
Hãy để ý cách xã hội gọi người cao tuổi:
“Gánh nặng an sinh”
“Dân số phụ thuộc”
“Nhóm yếu thế”
Những từ ngữ này định hình cách chúng ta nhìn họ.
Nếu muốn thay đổi xã hội, chúng ta phải thay đổi ngôn ngữ:
“Nguồn trí tuệ cộng đồng”
“Thế hệ kinh nghiệm”
“Người giữ ký ức xã hội”
Ngôn ngữ không chỉ mô tả thực tế.
Ngôn ngữ tạo ra thực tế.
10. TÔN TRỌNG LÀ NỀN TẢNG CỦA CỘNG ĐỒNG HẠNH PHÚC
Một cộng đồng người cao tuổi hạnh phúc không được xây dựng bằng:
Từ thiện
Thương hại
Bố thí
Nó được xây dựng bằng:
Cơ hội
Vai trò
Sự tham gia
Sự ghi nhận
11. TỪ “CHĂM SÓC” SANG “ĐỒNG HÀNH”
Thay vì hỏi: “Làm sao chăm sóc người già?”
Hãy hỏi: “Làm sao người già tiếp tục sống có ý nghĩa?”
Đây là sự thay đổi tư duy quan trọng.
Người cao tuổi không cần bị đặt ra bên lề cuộc sống.
Họ cần được đồng hành trong cuộc sống.
12. LÀNG TRƯỜNG THỌ – NƠI TÔN TRỌNG TRỞ THÀNH VĂN HÓA
Mô hình Làng Nghỉ Dưỡng Trường Thọ được xây dựng trên nền tảng: Tôn trọng – Không thương hại.
Tại đây, người cao tuổi:
Có vai trò trong cộng đồng
Có hoạt động mỗi ngày
Có tiếng nói trong quyết định
Có cơ hội đóng góp
Họ không bị xem là người “được chăm sóc”.
Họ là thành viên chủ động của cộng đồng.
13. KHI NGƯỜI GIÀ ĐƯỢC TÔN TRỌNG, XÃ HỘI TRỞ NÊN NHÂN VĂN HƠN
Cách một xã hội đối xử với người già chính là thước đo văn minh.
Một xã hội văn minh không chỉ hiện đại.
Nó biết trân trọng quá khứ.
Người cao tuổi chính là quá khứ đang sống.
14. SỰ TÔN TRỌNG – MÓN QUÀ MÀ AI RỒI CŨNG CẦN
Một ngày nào đó, tất cả chúng ta đều sẽ già.
Cách chúng ta đối xử với người cao tuổi hôm nay
chính là cách xã hội sẽ đối xử với chúng ta ngày mai.
15. KẾT LUẬN: THAY ĐỔI ÁNH NHÌN
Người già không cần thương hại.
Họ cần được nhìn bằng ánh mắt:
Biết ơn
Trân trọng
Tôn kính
Khi ánh nhìn thay đổi, xã hội sẽ thay đổi.
Và khi xã hội thay đổi, tuổi già sẽ trở thành:
Một giai đoạn đáng sống.
Một giai đoạn đáng tự hào.
Một giai đoạn đáng mong chờ.
English