CHƯƠNG 41:ĐÀO TẠO THẾ HỆ KẾ NHIỆM

 

MỖI LÃNH ĐẠO PHẢI ĐÀO TẠO NGƯỜI CÓ THỂ THAY THẾ MÌNH

 

Trên bàn cờ, một quân cờ mạnh có thể tạo ra lợi thế.

 

Nhưng trong một tổ chức, một người lãnh đạo mạnh vẫn chưa đủ để tạo ra sự trường tồn.

 

Một câu hỏi quan trọng cần được đặt ra với mọi cấp lãnh đạo của HGroup:

 

“Nếu ngày mai anh hoặc chị không còn đảm nhiệm vị trí hiện tại, ai có thể tiếp tục công việc?”

 

Nếu câu trả lời là:

 

“Không ai cả”,

 

đó chưa chắc là bằng chứng người lãnh đạo quá giỏi.

 

Đôi khi nó cho thấy hệ thống đang phụ thuộc quá nhiều vào một cá nhân.

 

Một lãnh đạo trưởng thành không chỉ tạo ra kết quả.

 

Họ còn phải tạo ra người có khả năng tiếp tục tạo ra kết quả sau mình.

 

---

 

1. Kế nhiệm không phải việc riêng của người sáng lập

 

Khi nói tới kế nhiệm, nhiều người thường nghĩ tới vị trí cao nhất.

 

Ai sẽ kế nhiệm Chủ tịch?

 

Ai sẽ kế nhiệm Tổng giám đốc?

 

Nhưng kế nhiệm phải xuất hiện ở mọi cấp.

 

Một giám đốc cần chuẩn bị người có thể thay mình.

 

Một trưởng phòng cần đào tạo người có thể trở thành trưởng phòng.

 

Một trưởng nhóm phải phát hiện thành viên có khả năng dẫn dắt.

 

Một chuyên gia giỏi phải biết truyền nghề cho người trẻ.

 

Như vậy HGroup hình thành một chuỗi liên tục:

 

Người đi trước đào tạo người đi sau.

Người được đào tạo lại trở thành người đào tạo thế hệ tiếp theo.

 

Khi đó kế nhiệm trở thành văn hóa.

 

---

 

2. Người giỏi không phải lúc nào cũng là người kế nhiệm tốt nhất

 

Một nhân viên bán hàng xuất sắc chưa chắc đã là quản lý bán hàng giỏi.

 

Một kiến trúc sư tài năng chưa chắc đã biết lãnh đạo đội ngũ.

 

Một kỹ sư chuyên môn sâu chưa chắc đã phù hợp với quản trị.

 

Vì vậy việc lựa chọn nhân sự kế nhiệm không thể chỉ dựa vào thành tích cá nhân.

 

HGroup cần quan sát nhiều yếu tố:

 

năng lực chuyên môn;

 

khả năng học hỏi;

 

tinh thần trách nhiệm;

 

đạo đức;

 

khả năng hợp tác;

 

tư duy hệ thống;

 

khả năng ra quyết định;

 

và năng lực phát triển người khác.

 

Đặc biệt, người lãnh đạo tương lai phải biết đặt lợi ích của toàn hệ thống cao hơn lợi ích cá nhân.

 

---

 

3. Phát hiện sớm những “quân Tốt” có khả năng đi xa

 

Trong cờ vua, quân Tốt bắt đầu từ vị trí nhỏ nhất.

 

Nhưng nếu đi đến cuối bàn cờ, Tốt có thể được phong cấp.

 

Trong tổ chức cũng vậy.

 

Một nhân viên trẻ hôm nay có thể trở thành lãnh đạo quan trọng mười năm sau.

 

Nhưng muốn điều đó xảy ra, tổ chức phải nhìn thấy tiềm năng từ sớm.

 

Đừng chỉ quan sát người nói hay nhất.

 

Hãy nhìn cả những người:

 

giữ lời;

 

hoàn thành việc khó;

 

dám nhận trách nhiệm;

 

biết nhận lỗi;

 

học nhanh sau thất bại;

 

giúp đồng đội tiến bộ;

 

và vẫn giữ nguyên tắc khi không có ai giám sát.

 

Tài năng lãnh đạo nhiều khi xuất hiện trong những hành động rất nhỏ.

 

---

 

4. Đào tạo bằng công việc thật

 

Lãnh đạo không thể chỉ được đào tạo trong lớp học.

 

Khóa học có thể cung cấp kiến thức.

 

Sách có thể mở rộng tư duy.

 

HBook có thể cung cấp kinh nghiệm.

 

H.AI có thể hỗ trợ tìm kiếm tri thức.

 

Nhưng năng lực lãnh đạo chỉ thực sự hình thành khi con người phải đối diện với những tình huống thật.

 

Hãy giao cho người tiềm năng:

 

một dự án;

 

một nhóm nhỏ;

 

một ngân sách;

 

một khách hàng khó;

 

một vấn đề chưa có lời giải;

 

hoặc một mục tiêu cần phối hợp nhiều bộ phận.

 

Sau đó quan sát.

 

Họ suy nghĩ thế nào?

 

Họ đối xử với con người ra sao?

 

Họ làm gì khi kế hoạch thất bại?

 

Họ có dám chịu trách nhiệm không?

 

Công việc thật chính là trường đào tạo lãnh đạo tốt nhất.

 

---

 

5. Trao quyền từng bước

 

Không thể hôm nay là nhân viên và ngày mai trao toàn bộ quyền lực lớn.

 

Kế nhiệm cần có lộ trình.

 

Có thể bắt đầu:

 

Giao việc → Giao mục tiêu → Giao dự án → Giao đội ngũ → Giao ngân sách → Giao đơn vị → Giao trách nhiệm chiến lược.

 

Mỗi bước là một phép thử.

 

Khi năng lực tăng, quyền hạn tăng.

 

Khi quyền hạn tăng, trách nhiệm cũng tăng.

 

Đây chính là nguyên tắc của Bàn cờ HGroup:

 

Quyền lực phải đi cùng trách nhiệm.

 

Người kế nhiệm phải trưởng thành cùng cả hai.

 

---

 

6. Người lãnh đạo phải biết truyền nghề

 

Có những người rất giỏi nhưng không muốn chia sẻ.

 

Họ sợ rằng:

 

“Nếu người khác biết hết những gì tôi biết, tôi sẽ mất vị trí.”

 

Đó là tư duy làm yếu tổ chức.

 

Một lãnh đạo HGroup cần suy nghĩ ngược lại:

 

“Nếu đội ngũ của tôi ngày càng giỏi hơn, giá trị lãnh đạo của tôi càng lớn.”

 

Người quản lý không nên được đánh giá chỉ bằng kết quả của chính họ.

 

Một phần quan trọng phải là:

 

Họ đã đào tạo được bao nhiêu người?

 

Ai đã trưởng thành dưới sự dẫn dắt của họ?

 

Có ai đủ khả năng đảm nhận công việc của họ hay chưa?

 

Đây là thước đo của lãnh đạo dài hạn.

 

---

 

7. Đào tạo cả thành công và thất bại

 

Thế hệ sau cần được nghe những câu chuyện thành công.

 

Nhưng họ càng cần biết về những sai lầm.

 

Tại sao dự án ấy thất bại?

 

Tại sao quyết định ấy từng sai?

 

Tại sao HGroup phải thay đổi quy trình?

 

Một tổ chức chỉ kể chiến thắng sẽ tạo ra một thế hệ có cái nhìn không đầy đủ về lãnh đạo.

 

HBook vì vậy cần lưu giữ cả:

 

thành công để học cách nhân rộng;

thất bại để tránh lặp lại.

 

Người kế nhiệm cần hiểu rằng lãnh đạo không phải luôn đúng.

 

Lãnh đạo là khả năng nhận ra khi mình sai, sửa nhanh và chịu trách nhiệm.

 

---

 

8. Xây “bản đồ kế nhiệm”

 

HGroup có thể từng bước xây dựng một bản đồ cho các vị trí quan trọng.

 

Với mỗi vị trí, cần biết:

 

Ai đang phụ trách?

 

Nếu người đó vắng mặt, ai có thể tạm thay?

 

Ai có tiềm năng kế nhiệm trong vài năm?

 

Người ấy còn thiếu năng lực gì?

 

Cần trải qua những vị trí hoặc dự án nào?

 

Ai chịu trách nhiệm đào tạo?

 

Như vậy kế nhiệm không còn là câu chuyện cảm tính.

 

Nó trở thành một quá trình có thể quan sát và chuẩn bị.

 

---

 

9. Người kế nhiệm phải được phép giỏi hơn người đi trước

 

Đây là điều rất quan trọng.

 

Mục tiêu của đào tạo không phải tạo ra một bản sao.

 

Mục tiêu là tạo điều kiện để thế hệ sau đi xa hơn.

 

Người thầy thành công khi học trò vượt mình.

 

Người lãnh đạo thành công khi người kế nhiệm có thể làm được những điều mình chưa làm được.

 

Thế hệ mới có thể hiểu công nghệ hơn.

 

Có thể quản trị quy mô lớn hơn.

 

Có thể mở những thị trường mới.

 

Có thể nhìn thấy những cơ hội mà thế hệ trước chưa từng hình dung.

 

Đó không phải mối đe dọa.

 

Đó chính là sự tiến hóa của tổ chức.

 

---

 

NƯỚC ĐI CỦA HGROUP

 

HGroup cần hình thành một nguyên tắc lãnh đạo:

 

Không một lãnh đạo nào hoàn thành nhiệm vụ nếu chỉ tạo ra kết quả mà không tạo ra người kế nhiệm.

 

Một giám đốc giỏi phải để lại một đội ngũ mạnh.

 

Một trưởng phòng giỏi phải đào tạo được trưởng phòng tương lai.

 

Một chuyên gia giỏi phải truyền lại chuyên môn.

 

Một người sáng lập giỏi phải tạo ra nhiều thế hệ lãnh đạo.

 

Từ đó hình thành một dòng chảy:

 

Phát hiện → Đào tạo → Trao quyền → Thử thách → Đánh giá → Phát triển → Kế nhiệm → Tiếp tục đào tạo người khác.

 

Dòng chảy ấy không bao giờ được dừng.

 

Bởi một tổ chức trường tồn không phải nơi có những con người không thể thay thế.

 

Đó là nơi những con người xuất sắc liên tục tạo ra những con người xuất sắc tiếp theo.

 

Trên Bàn cờ HGroup, một quân Tốt hôm nay có thể trở thành Hậu ngày mai.

 

Nhưng quan trọng hơn:

 

Khi đã trở thành Hậu, hãy tiếp tục nhìn xuống những quân Tốt phía sau và giúp chúng trưởng thành.

 

Người lãnh đạo không chỉ hỏi:

 

“Tôi đã làm được gì?”

 

Hãy hỏi thêm:

 

“Tôi đã đào tạo được ai?”

 

Không chỉ hỏi:

 

“Ai đang làm việc cho tôi?”

 

Mà phải hỏi:

 

“Ai trong số họ có thể một ngày làm công việc này tốt hơn tôi?”

 

Và khi một người lãnh đạo có thể bình thản trao lại vị trí cho người mình từng đào tạo, nhìn họ làm tốt hơn, đi xa hơn và tiếp tục đào tạo thế hệ kế tiếp, đó không phải lúc người lãnh đạo mất đi giá trị.

 

Đó là lúc giá trị của họ được nhân lên.

 

Người lãnh đạo tạo ra kết quả có thể giúp tổ chức thành công một giai đoạn.

 

Người lãnh đạo tạo ra những nhà lãnh đạo khác có thể giúp tổ chức trường tồn nhiều thế hệ.

 

Đó chính là nước đi của Chương 41 – Đào tạo thế hệ kế nhiệm trên Bàn cờ HGroup.